Netwerk voor steinerorthopedagogie in Vlaanderen
Zorg die vertrekt van wat er wél is.
Michaelis vzw verbindt vier voorzieningen die al meer dan een halve eeuw samenleven, werken en vieren met mensen met een beperking. Wat ons bindt is een mensbeeld: iedereen komt hier met een opdracht, en met mogelijkheden die het waard zijn om gezien te worden.
Wegwijs
Waar ben je naar op zoek?
Je wil weten wat dit is
Steinerorthopedagogie, heilpedagogie, sociaaltherapie, antroposofie. Moeilijke woorden voor iets heel gewoons. We leggen het uit in gewone taal.
Lees de uitlegJe zoekt een plaats
Voor jezelf, voor je zoon of dochter, of voor iemand die je begeleidt. Elke voorziening beslist zelf over aanmeldingen. Wij wijzen je de weg.
Bekijk de vier gemeenschappenJe wil hier stage lopen of werken
Studenten orthopedagogie, ergotherapie, verpleegkunde of onderwijs zijn welkom. Net als vrijwilligers die een tijd willen meedraaien.
Kijk wat er mogelijk isJe komt naar een van onze dagen
De Ontmoetingsdag en de verdiepingsdagen brengen medewerkers en geïnteresseerden samen rond één thema.
Naar de agendaEerstvolgend
Ouder worden
Ontmoetingsdag Michaelis
Eén keer per jaar komen de vier gemeenschappen samen op één plek. Dit jaar in Munte, rond het thema dat overal tegelijk opduikt: onze bewoners worden ouder, en onze medewerkers ook.
Alle data en het programmaDe voorzieningen
Vier zorggemeenschappen, elk met een eigen gezicht
Klik door voor het volledige verhaal van elke plek.
Iona
De bakermat, waar een halve eeuw geleden de eerste vonk ontstond.
Sinds 1969. Kinderen, jongeren en volwassenen, dag en nacht. Eigen Steineronderwijs op maat.
Lees meerWidar
Twee dorpsgemeenschappen te midden van het Kempense groen.
Sinds 1982. Zeven woonhuizen, veertig hectare, en voor zeventig procent zelfvoorzienend.
Lees meerTalander
Een stralend cultuureiland, in levende verbinding met de wereld.
Sinds 1986. Vier landelijke plekken, een kunstatelier, theehuisjes en een bloemenpluktuin.
Lees meerChristoforus
Met de tuin als ontmoetingsplek en voedingsbron, ritmisch kloppend hart.
Sinds 1984. Klein gehouden, met een eigen toneelgezelschap en rietvelden die het water zuiveren.
Lees meer
Beluisteren en lezen
Een papieren schelp waarin vijftig jaar gedeelde geschiedenis rust. Een voedingsbodem ook, voor wat nog wil ontstaan.
Het boek Levende Verbindingen en de gelijknamige podcastreeks vertellen hetzelfde verhaal op twee manieren. In de podcast hoor je de mensen zelf: over wonen, werken en samenleven in onze initiatieven.
Boek en podcastOver Michaelis
Vier plekken, één gedeelde bron
Michaelis vzw is het netwerk van de antroposofisch geïnspireerde zorgvoorzieningen in Vlaanderen. Iona, Widar, Talander en de Christoforusgemeenschap werken elk vanuit een eigen geschiedenis, een eigen streek en een eigen vorm, en met dezelfde bron.
Waar de naam vandaan komt
De naam is geen toeval. Toen in 1972 de eerste boerderij met zes hectare landbouwgrond werd gekocht voor wat het Iona Instituut zou worden, gebeurde dat via de Michaelisstichting. De naam draagt dus letterlijk de eerste steen van deze beweging in zich.
Michaël hoort ook bij de herfst. Eind september, wanneer de dagen korten, vieren de voorzieningen het Michaëlsfeest: het feest van de moed om te doen wat gedaan moet worden, ook als het donkerder wordt. IJzer en oogst, kracht en bezinning. Wie hier een jaar meedraait, komt dat feest vanzelf tegen.
Ons doel
Wat Michaelis vzw doet
In de statuten staat het zo: Michaelis bevordert de steinerorthopedagogie, vroeger gekend als heilpedagogie en sociaaltherapie, op de grondslagen die Rudolf Steiner legde. Dat gebeurt op landelijk vlak en in samenwerking met de Section for Inclusive Social Development, het algemeen orgaan met zetel in Dornach in Zwitserland. Bart Vanmechelen, die ruim twintig jaar directeur was van De Speelhoeve, maakt deel uit van het leiderschapsteam van die sectie. In gewone taal komt dat neer op vier dingen.
Informeren. Steinerorthopedagogie is voor de meeste mensen een woord zonder beeld. Wij zorgen dat ouders, verwijzers, studenten en beleidsmakers begrijpen wat het is en hoe het er in de praktijk uitziet. Het boek Levende Verbindingen en de podcastreeks zijn daar allebei uit voortgekomen.
De weg wijzen naar een plaats. Aanmeldingen lopen altijd via de voorziening zelf, want zij kennen hun eigen gemeenschap en hun wachtlijsten. Wat wij doen is ervoor zorgen dat je snel bij de juiste terechtkomt.
Stagiairs en nieuwe medewerkers. Deze zorg leer je niet uit een handboek, je leert ze door mee te draaien. De vier voorzieningen nemen samen elk jaar tientallen stagiairs en vrijwilligers op. Michaelis maakt die plaatsen zichtbaar.
Elkaar scherp houden. De verdiepingsdagen en de jaarlijkse Ontmoetingsdag brengen medewerkers uit de vier gemeenschappen samen rond één thema. Niet om te vergaderen, wel om te leren van hoe een ander het aanpakt.
Dat werk gebeurt niet vanuit een apart bureau. Elke voorziening stuurt twee mensen naar de tafel van Michaelis. Wie dat zijn.
Daarnaast behartigt de vereniging de belangen van de steinerorthopedagogie bij overheidsinstanties, en organiseert ze sociaal en cultureel vormingswerk, zowel voor mensen met een zorgvraag als voor de medewerkers zelf.
In gewone taal
Wat is steinerorthopedagogie?
Het is de zorg en het onderwijs voor mensen met een verstandelijke beperking, gebaseerd op het mensbeeld van Rudolf Steiner. Binnen die zorg bestaan twee woorden die je hier vaak zal horen.
Heilpedagogie is de zorg voor kinderen. Het woord betekent niet dat er iets genezen moet worden aan het kind. Het gaat over heelmakend opvoeden: de opvoedingsrelatie zelf inzetten als bron van heling, en meer evenwicht brengen waar de ontwikkeling eenzijdig verloopt.
Sociaaltherapie is wat daaruit voortkwam voor volwassenen. Daar ligt de nadruk niet op corrigeren, maar op het maken van een omgeving waarin iemand zich kan ontwikkelen door en aan het leven in gemeenschap. Werken, wonen, vieren: dat is de therapie.
In beide gevallen is de vraag niet "wat scheelt eraan", maar "wie is deze mens, en wat wil er in hem tot ontwikkeling komen". Het doel is nooit om iemand normaler te maken. Wel om iemand vrijer te maken: hoe beter je je kan bewegen en uitdrukken, hoe voller je kan deelnemen aan het leven.
En de antroposofie?
Wijsheid van de mens
Antroposofie betekent letterlijk "wijsheid van de mens". Het is een geestelijke stroming die teruggaat op Rudolf Steiner, een Oostenrijks filosoof die leefde van 1861 tot 1925. Steiner deelde inzichten over een verbazend breed veld: geneeskunde, landbouw, onderwijs, zorg, architectuur, de inrichting van de samenleving. In de kern beschrijft hij een innerlijke scholingsweg: een manier om jezelf te ontwikkelen.
Steiner zelf zei het zo: "In de grond van de zaak is antroposofie niets anders dan de innerlijke ervaringswereld die de mens tot mens maakt in de volle betekenis van het woord." Dat is precies waar deze zorg over gaat: samen op pad gaan met wat ons, met en voorbij onze beperkingen, mens maakt.
In de zomer van 1924, zijn laatste actieve werkjaar, gaf Steiner twaalf voordrachten onder de titel Genezend Opvoeden. Daarmee was de heilpedagogie geboren. Datzelfde jaar opende in het Duitse Jena de eerste voorziening, voor negen kinderen. Honderd jaar later zijn wij daar in Vlaanderen een tak van.
Je moet geen antroposoof zijn om hier te werken of te wonen. De meeste medewerkers zijn het niet. Wel word je uitgenodigd om te begrijpen waarom bepaalde keuzes gemaakt worden: waarom biodynamische voeding, waarom die kleuren op de muur, waarom dat ritme.
Waar we voor staan
Niet normaler maken. Vrijer maken.
Zorg die bevrijdt
Hoe vrijer iemand zich kan bewegen, hoe beter hij zich kan uitdrukken en hoe voller hij kan deelnemen aan het leven. De zorg spreekt telkens weer de gezonde, zelfgenezende krachten aan.
Gelijkwaardige reisgezellen
De begeleider dirigeert niet, hij gaat mee. Hij verbindt zich met het lot van de ander en weet dat die verbinding ook zijn eigen biografie verandert.
Een levend beeld, geen etiket
Geen diagnose met een plan eraan vast. Begeleiders, arts en therapeuten leggen hun waarnemingen samen tot een beeld dat mag blijven bewegen, want de mens is altijd in wording.
Zorg voor mens én aarde
Biodynamische tuinen, natuurlijke materialen, ambachtelijk werk, eigen zuivel en brood. De zorg voor de aarde hoort bij de zorg voor de mens.
Hoe dat er dagelijks uitziet
Acht dingen die je overal terugvindt
De vier voorzieningen zien er verschillend uit. Toch herken je in elk huis, elke werkplaats en elke zaal dezelfde manier van doen.
Ritme
De dag opent en sluit in de kring, met een spreuk of een lied. De week krijgt een begin en een eind, het jaar zijn feesten. Dat voorspelbare patroon geeft rust en bouwt levenskracht op.
Waarnemen
Aandachtig kijken is de oervoorwaarde. Objectief én invoelend, want alleen samen leveren die twee een beeld op dat klopt.
Een helende omgeving
Kleinschalig, huiselijk, prikkelarm. Hout, natuurlijk textiel, organische vormen, een seizoenstafel, een bloem uit eigen tuin.
Medische zorg en therapie
Antroposofische artsen zijn altijd ook regulier opgeleid en combineren beide. Daarnaast kunstzinnige therapie: schilderen, boetseren, spraak, muziek en heileuritmie.
Zinvol werk
Geen bezigheidstherapie. In de bakkerij, de tuin, de weverij of het houtatelier maken bewoners producten die echt gekocht en gegeten worden.
Onderwijs dat heelt
Hoofd, hart en handen. Leerstof komt tot beleving via beeld en beweging, en keert ritmisch terug zodat ze kan verdiepen.
De gouden driehoek
De cliënt, de ouder en het team nemen alle drie hun plaats in. Bewonersvergaderingen waar geen begeleider zich mee bemoeit, ouderavonden, een gebruikersraad.
Volwaardige wereldburgers
De wereld in en de wereld binnen. Winkeltjes, theehuisjes, cafés, tentoonstellingen, toneel, kampeerterreinen op het domein.
Hoe het begon
Van een cursus in 1924 tot vandaag
- 1924
- Rudolf Steiner geeft twaalf voordrachten onder de titel Genezend Opvoeden. Nog datzelfde jaar opent in Jena de eerste heilpedagogische voorziening, voor negen kinderen.
- 1969
- Bruno en Christiane Skerath betrekken een gezinswoning in 's Gravenwezel met hun drie kinderen, zeven opgenomen kinderen en drie medewerkers. De eerste steen in Vlaanderen.
- 1972
- Met hulp van de Iona Stichting in Amsterdam koopt de Michaelisstichting een boerderij met zes hectare landbouwgrond in Nijlen. Het Iona Instituut is geboren.
- Jaren 80
- Rond Iona vormt zich een groep pioniers die elk hun eigen initiatief starten. Widar (1982), Christoforus (1984) en Talander (1986) ontstaan. In Vremde begint Petra Herkens in haar eigen woning een dagopvang voor kleuters die nog te klein zijn voor de Parcivalschool; De Speelhoeve wordt erkend in 1984. Jarenlang zonder subsidies, gedragen door leenkringen, coöperaties, schenkingen en veel vrijwillige handen.
- 2017
- De persoonsvolgende financiering treedt in werking. Mensen kopen voortaan zelf stukjes zorg aan, terwijl deze visie er net van uitgaat dat een mens zich ook aan de gemeenschap ontwikkelt. Een blijvende zoektocht.
- 2019
- Michaelis geeft het boek Levende Verbindingen uit. Vlaanderen telt dan zes voorzieningen: naast Iona, Widar, Talander en Christoforus ook De Speelhoeve in Vremde en de Parcivalschool in Antwerpen.
- 2024
- Honderd jaar antroposofische zorg. Michaelis maakt de podcastreeks Levende Verbindingen.
- 2025
- De Speelhoeve wordt overgenomen door Emmaüs. Michaelis telt vanaf dan vier zorggemeenschappen.
- Nu
- De pioniersgeneratie heeft de fakkel doorgegeven. Een jongere generatie verhoudt zich op haar eigen manier tot het gedachtegoed en zoekt vormen die passen bij deze tijd. Michaelis vzw is de plek waar die zoektocht samenkomt.
Zo ziet het eruit in de vier gemeenschappen zelf, elk met een eigen gezicht.
De voorzieningen
Vier zorggemeenschappen, elk met een eigen gezicht
Wil je weten of er plaats is, wat er mogelijk is of hoe je er kan komen werken? Neem rechtstreeks contact op met de voorziening zelf. Zij kennen hun eigen gemeenschap het best.
In volgorde van ontstaan
Het een is uit het ander gegroeid
Ze staan hier niet toevallig in deze volgorde. Widar ontstond omdat de kinderen van Iona volwassen werden. Christoforus en Talander werden gesticht door mensen die op Iona hadden gewerkt. Zeventien jaar tussen de eerste en de laatste, en één beweging.
Nijlen · sinds 1969 · ionavzw.be
Iona
Iona is niet alleen de naam van een eiland aan de westkust van Schotland. Het is ook de naam van de eerste heilpedagogische voorziening in Vlaanderen, en van de plek waar alle andere uit voortgekomen zijn.
Hier mogen kinderen met bijzondere noden en kwaliteiten zoveel mogelijk gewoon kind zijn, en krijgen ook volwassenen de ruimte om zichtbaar te maken wie ze in wezen al zijn.
Van toen tot nu
Vijftig jaar bouwen op één domein
Op 1 september 1969 betrekken Bruno en Christiane Skerath een gewone gezinswoning in 's Gravenwezel. Met hun drie kinderen, zeven opgenomen kinderen met een beperking en drie medewerkers vormen ze één leefgroep, met een eigen leerklas erbij. Drie jaar later koopt de Michaelisstichting, met hulp van de Iona Stichting in Amsterdam, een boerderij met zes hectare grond in Nijlen. Het Iona Instituut is geboren.
Wat volgt zijn decennia van bouwen. Botvid voor twee kindergroepen. Peronniek met bureel, wasserij en de Maartenszaal. De verbouwde boerderij voor de eerste volwassenen. In 1981 komt er 3,5 hectare van de Helle-Hoeve bij: akkers, weiland, kruidentuin, een veestapel, zuivelverwerking, een bakkerij en een winkeltje met eigen productie.
Met hulp van de Bouworde verrijst DunI, de eerste leefgroep voor volwassenen. Daarna Bride, en de Joriszaal met podium en keuken. In 1993 een atelier. Tussen 2001 en 2003 worden de aanleunwoningen gebouwd: vijf studio's buiten het domein, voor wie zelfstandiger wil leven met vaste ondersteuning aan huis.
Vandaag buigt het team zich over de infrastructuur. Renoveren of nieuw bouwen? Hoe komen we tegemoet aan wat de gemeenschap nu nodig heeft?
Vandaag
Wonen, werken, leren
Wonen
Leefgroepen voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking, vaak met bijkomende emotionele, gedragsmatige of familiale moeilijkheden. En een leefgroepwerking voor volwassenen met een matige tot ernstige beperking. Het grootste deel van de cliënten verblijft permanent op het domein.
Zelfstandig oefenen
Vijf bewoners wonen in aanleunstudio's, zo zelfstandig als het kan. Voor jongvolwassenen die daar perspectief op hebben is er een studiotraining: koken, wassen, strijken, boodschappen doen.
Werken
De bakkerij, de verskeuken, de kaarsenmakerij en de mattenvlechterij. Ook het onderhoud van de plantsoenen hoort erbij. Een deel van de bewoners werkt buiten de voorziening: als zorgkundige in een klas, of als hulp bij een lokale boer.
Leren
Veel kinderen kunnen door hun complexe problematiek niet in een gewone schoolcontext functioneren. Voor hen is er binnen de voorziening projectgestuurd Steineronderwijs in kleine groepen, met tekenen, schilderen, houtbewerking, muziek en toneel. Andere kinderen gaan naar een externe school voor buitengewoon onderwijs.
Natuur en cultuur
Iona ligt rustig in uitgestrekt agrarisch gebied. In de grote Joriszaal start de hele gemeenschap elke dag samen op. Daar vinden ook de jaarfeesten en de vieringen plaats, waar familie, vrienden en buren voor uitgenodigd worden.
Het idee van omgekeerde integratie stond centraal: de bewoners kwamen niet bij ons wonen, wij gingen bij hen wonen. Een fundamenteel andere manier van denken.
Paul Elst, die samen met zijn vrouw Thérèse Janssen de eerste volwassenengroep op Iona oprichtte en later directeur werd.
Jan Jacobs, algemeen directeur van Iona, vertelt bij Aan het woord over de omslag van een klassieke structuur naar gedeelde verantwoordelijkheid.
Merksplas & Wortel-Kolonie · sinds 1982 · widar.be
Widar
Twee dorpsgemeenschappen in het Kempense groen, waar medewerkers en bewoners in familieverband samenwonen en waar het werk het hart van de dag is.
Daar reikt goede zorg verder dan verzorging. Daar beoefent men samen, van hart tot hart, de kunst van zinvol leven.
Van toen tot nu
Een antwoord op een vraag die niemand stelde
Begin jaren tachtig is Iona nog een kinderinstituut. Voor de kinderen die volwassen worden, is er niets. Jan Borghs en Joke Vollebregt vinden dat ook volwassenen recht hebben op een werking op hun maat, en starten in 1981 Widar vzw. Al een jaar voor de opstart staan er dertig mensen om hen heen die de gemeenschap mee willen stichten.
In Merksplas vinden ze een boerderij midden in de natuur. Ze kopen ze in 1982 en vangen de eerste volwassenen op via een pleegzorgstatuut. Zorg voor de mens en zorg voor de aarde horen van bij het begin samen: er wordt meteen biodynamisch geboerd. De boerderij wordt opgeknapt met geld uit de loongemeenschap en met schenkingen. In 1985 komt de principiële erkenning voor twaalf bewoners.
Daarna gaat het onvermoeibaar door. Werkgebieden worden uitgebouwd, domeinen en woningen aangekocht, en het bouwen en verbouwen gebeurt quasi volledig eigenhandig om kosten te sparen. Na Midgard en Landvidi komen Skirne, Idafeld en Breidablik erbij.
In 1998 vraagt Hoogstraten of Widar iets wil beginnen in Wortel-Kolonie, waar men een nieuwe sociale bestemming zoekt voor oude gevangenisgebouwen en een landloperskolonie. Eerst houdt Widar de boot af. Uiteindelijk komt er dorpsgemeenschap Balder, met Huis Ekkehart. Een zevende huis, Yggdalir, wordt er al jaren gebouwd voor de meest zorgbehoevende bewoners.
Vandaag
Samen wonen, samen werken, samen vieren
Twee dorpen
In Merksplas wonen bewoners en medewerkers in Midgard, Landvidi, Skirne, Idafeld en Breidablik. In Wortel-Kolonie liggen Huis Ekkehart, een boerderijwerkplaats en Den Bayerd. In Lipseinde werd grond aangekocht voor wat nog komen moet.
Veertig hectare
Waarvan een groot deel natuurgrond. Vijfhonderd bessenstruiken, honderd hoogstamfruitbomen. In Wortel-Kolonie graast het jonge vee de natuur mee. De gemeenschappen zijn voor zo'n zeventig procent zelfvoorzienend in voeding.
De werkgebieden
Tuin en graanteelt, bakkerij, verwerking van confituur en diksap, weverij met theedoeken en tassen, schrijnwerkatelier, dierenzorg en melkverwerking. De koeien worden dagelijks gemolken; van de melk komt yoghurt, kaas en platte kaas.
De dorpswinkel
Wat niet in de eigen gemeenschap gegeten wordt, gaat naar de winkel die de bewoners mee uitbaten, en naar een aantal verkooppunten in Turnhout en omgeving.
Café Den Bayerd
Rustplek voor de reiziger, ondergebracht in een voormalig casino. Recreanten kunnen er terecht voor een drankje, een kom soep en zelfgemaakt biologisch gebak.
Herstelfonds
Gedetineerden kunnen in het kader van hun herstelprogramma mee aan de slag in de werkgebieden. Een initiatief dat de horizon van alle betrokkenen verbreedt.
Het werk laat volwassenen met een beperking toe om op hun eigen manier te participeren aan het wereldgebeuren. Dat kunnen grote woorden lijken, maar zinvol kunnen bijdragen aan een groter geheel is essentieel voor ieder volwassen mens.
Jan Borghs, heilpedagoog en mede-oprichter van Widar. Lees zijn verhaal.
Arendonk & Ravels · sinds 1986 · talander.be
Talander
Een gemeenschap in de Antwerpse Kempen waar het kunstzinnige in alles aanwezig is, en waar altijd wel iets in de steigers staat.
Hier kunnen mensen meebewegen met de stroom van het leven om nader tot zichzelf en tot elkaar te komen. Hier is men altijd een beetje onderweg en tegelijk ook thuis.
Van toen tot nu
Begonnen op een ouderavond
September 1984, een ouderavond in de Antwerpse Parcivalschool. Wat gebeurt er met kinderen met een verstandelijke beperking die maar tot hun veertiende op school terechtkunnen? Jos Sierens, leerkracht van die groep, neemt de vraag ter harte. Samen met zijn vrouw Gerd Huybrechts start hij in hun eigen woning een fasehuis voor jonge adolescenten.
In 1986 wordt vzw Talander opgericht, in 1987 komen twee jongeren inwonen onder pleegzorgstatuut. Een werkingstoelage is er niet. In het najaar wordt een boerderij in Ravels gekocht om zorg en landbouw te combineren. Tegen 1990 zijn acht jongeren en bijna vier gezinnen bij de werking betrokken, nog steeds zonder erkenning.
In 1992 beslist de overheid geen projecten voor kinderen meer te erkennen. Medewerkers haken af. Talander schakelt om naar een volwassenenwerking, verhuist in 1994 naar Het Houten Paard in Arendonk en krijgt daar eindelijk erkenning voor acht bewoners.
Wat volgt is bouwen, telkens weer. Een steenkapatelier in 1996. Oude stallen die eigenhandig een woonhuis worden. De Artabanzaal in 2002, een houtconstructie voor feesten, toneel en tentoonstellingen. Het Grote Huis in 2007, de Talabar en het Theehuisje in 2008, de nieuwe bakkerij in 2010. Het Boswachtershuis in Ravels in 2014, de Pastorij Sint-Michiel in Weelde, en in 2016 de Wouwershoeve. Datzelfde jaar brengen Koning Filip en Koningin Mathilde een bezoek.
Vandaag
Vier plekken, veel beweging
Waar het gebeurt
In Arendonk liggen woon- en werkgemeenschap Talander en de Wouwershoeve. In Ravels liggen Pastorij Sint-Michiel en het buitenhuis, op een kwartiertje fietsen. Elke plek heeft een eigen karakter en een eigen mate van zelfstandigheid.
Niet dirigeren, meenemen
Bewoners worden niet directief begeleid, maar zoveel mogelijk meegenomen in de stroom van het handelen en van het leven. Iedereen heeft zijn taak binnen het geheel en draagt daar op eigen manier verantwoordelijkheid voor.
Het kunstatelier
Een vrije ontmoetingsplaats waar bewoners én mensen uit de buurt samen aan de slag gaan met woord, klank, beweging, kleur en natuurlijke materialen. Ze beoefenen er zowel kunst als de kunst van het sociale.
De Wouwershoeve
Op een halve kilometer, in weids natuurgebied. De schuur werd een multifunctioneel dienstencentrum. Bewoners gaan er zelfstandig naartoe en zetten zich in als gastheer en gastvrouw.
Pluktuin en theehuisjes
Op de plukweide naast de Wouwershoeve kan iedereen van zonsopgang tot zonsondergang bloemen komen plukken, in ruil voor een bijdrage. In de Pastorij en op Talander zelf staan theehuisjes waar de bewoners bedienen.
Open werkgebieden
Sinds de veranderingen in het zorglandschap staan de werkgebieden ook open voor mensen die niet op Talander wonen. Voor wie stilte zoekt is er de Nachtzwaluw, een omgebouwde werfkeet om in te overnachten. En er zijn ezelwandelingen.
Goede zorg is een breed begrip. Met iedere heilzame keuze die we maken, beïnvloeden we niet alleen de bewoners, maar ook de medewerkers en iedereen die met deze plek in aanraking komt. In die zin willen we cultuureilanden zijn, weliswaar in verbinding met de wereld.
Jos Sierens, ergotherapeut, heilpedagoog en bezieler van Talander. Lees zijn verhaal.
Munte · sinds 1984 · christoforusgemeenschap.be
Christoforusgemeenschap
Ingebed in het landelijke Munte, omringd door een lappendeken van akkers, bossen en weidse velden. Bewust klein gehouden, met een steunkring die er al veertig jaar omheen staat.
Een heilzaam oord waar het gezonde in ieder mens wordt gezien en aangesproken, voorbij belemmeringen.
Van toen tot nu
Zeven jaar zonder erkenning
Op 5 april 1984 richten Roland Verstraete en Diane Deman Christoforusgemeenschap vzw op. Een eerste bewoner voegt zich bij het gezin via een pleegzorgstatuut, in afwachting van een erkenning die nog jaren op zich laat wachten.
De coöperatieve vennootschap De Hoeksteen koopt in mei 1985 een eerste hoeve met twee hectare grond. Subsidies zijn er niet. De werking wordt gedragen door een brede steunkring: schenkingen, leningen, geldinzamelacties, praktische hulp. In de zomer van 1985 begint de verbouwing. Vrienden en familie steken de handen uit de mouwen. Roland en Diane slapen in een caravan op de werf, waar in november 1986 hun dochter Helena geboren wordt.
In 1986 vervoegt Ann Naeyaert de gemeenschap en start een tweede pleeggezin. In 1991, zeven jaar na de oprichting, komt eindelijk de erkenning voor tien volwassenen. In 1994 wordt dat vijftien, in 2004 achttien.
In 1999 legt de gemeenschap een waterzuivering aan op basis van rietvelden, met flowforms erin verwerkt: schalen die stromend water een lemniscaatbeweging laten maken zodat het gaat wervelen. In 2003 start het toneelgezelschap. In 2016 komt Mattias Goderis het team versterken. In 2018 wordt een bijkomend huis gekocht in Bottelare. Roland en Diane dragen de gemeenschap stap voor stap over aan de volgende fakkeldragers.
Vandaag
Wonen, werken, cultuur
Wonen
Een hechte, huiselijke gemeenschap met een helder en voorspelbaar ritme door dagen, weken, seizoenen en jaren. Er wordt samengeleefd op basis van gelijkwaardigheid en respect voor ieders mogelijkheden. Er is nauwelijks verloop, niet bij de bewoners en niet bij het personeel.
Werken als recht
Iedere bewoner heeft een eigen takenpakket in een of meer werkgebieden: de keuken, de huishoudelijke werking, de tuinwerking, het handwerkatelier, houtatelier De Spie en het kunstzinnig atelier. Bewust wordt de term werkgemeenschap gebruikt, niet dagbesteding.
Buiten de poort
Er is ook extern werk: in een biodynamisch tuinbedrijf, op een zorgboerderij, bij de buren. En elk jaar plaatsen de bewoners samen met de gemeentelijke groendienst de paddenschermen.
Twee winkeltjes
Wat in de ateliers gemaakt wordt, is te koop: kaarsen, kousen, breiwerk, confituur, appelsap en houten decoratie- en gebruiksvoorwerpen.
Cultuur die je zelf maakt
Drama, toneel, zang, musiceren, verhalen vertellen. Een eigen toneelgezelschap dat voor publiek speelt, tentoonstellingen met werk van bewoners en van andere kunstenaars. De nadruk ligt op zelf doen, niet op consumeren.
De wereld binnen
In een afgeschermd deel van de tuin ligt een natuurkampeerterrein dat 's zomers natuurliefhebbers ontvangt. Het grote zomerfeest is elk jaar een hoogtepunt voor de wijde omgeving. En vier keer per jaar verschijnt het nieuwskrantje Yggdrasil.
De legende van Christoforus inspireerde ons bij de naamgeving. Zij gaat over het zoeken naar het goede en dat vervolgens ook dienen. Dat is wat mij betreft ook de opdracht van ons team, met alle daarbij horende hindernissen en leermogelijkheden.
Roland Verstraete, sociaaltherapeut en oprichter van Christoforusgemeenschap. Lees zijn verhaal.
Agenda 2026 – 2027
Ouder worden
De bewoners die in de jaren tachtig als jongvolwassene binnenkwamen, zijn nu zestig, zeventig. Hun begeleiders van het eerste uur zijn met pensioen. Dat verandert veel: het werk, het wonen, de zorg, de vragen die ouders stellen. Daarom loopt dit werkjaar één thema door al onze dagen heen.
De ontmoetingsdag
Eén keer per jaar allemaal op één plek
Ontmoetingsdag Michaelis
Medewerkers en geïnteresseerden uit de vier gemeenschappen komen samen in Munte. Het thema van deze editie is ouder worden: wat vraagt dat van onze gemeenschappen, van onze werkgebieden en van onszelf?
Bijdragen aan het programma sluiten inhoudelijk aan bij dat thema.
De verdiepingsdagen
Drie keer verdiepen, telkens elders
Elke verdiepingsdag vindt plaats bij een andere voorziening. Je ziet dus niet alleen een thema van dichtbij, je ziet ook telkens een andere gemeenschap van binnen. De dagen zijn bewust toegankelijk gehouden: je hoeft geen voorkennis van de antroposofie te hebben om mee te doen.
Bij Iona, met Jaak Hillen
De eerste van drie. We willen niet blijven hangen bij de praktische kant van ouder worden, maar echt de diepte in. Wat betekent ouder worden in het licht van karma en reïncarnatie? Hoe kijk je naar een levensloop als je die ziet als één stap in een grotere weg?
We verkennen het thema kunstzinnig en creatief, zodat je het niet alleen begrijpt maar vooral ook ervaart.
Bij Talander, met dr. Luk Bruyndonckx
Werkprocessen met ouder wordende bewoners. Wat gebeurt er in de bakkerij, de tuin en het atelier wanneer iemand die er dertig jaar stond het tempo niet meer haalt? Hoe blijft werk werk, en geen bezigheid?
Bij Widar
De afsluiter van de reeks, op de plek waar al jaren gebouwd wordt aan een huis voor de meest zorgbehoevende bewoners.
Inschrijven en praktische informatie: info@michaelis.be.
In Dornach
Wij staan in een grotere kring
Michaelis werkt samen met de Section for Inclusive Social Development in het Goetheanum, waar collega's uit de hele wereld samenkomen. Ouder worden en zorg staan daar dit jaar ook op de agenda.
Abundance and Limits, Transitions as Opportunities
De herfstconferentie van de Sectie, vier weken voor onze eigen Ontmoetingsdag. Over overvloed en grenzen, en over overgangen als kans. Bart Vanmechelen, jarenlang directeur van De Speelhoeve, tekent mee voor de uitnodiging.
Uit de gemeenschappen
Waar je zelf kan binnenlopen
De voorzieningen organiseren elk hun eigen feesten, opendeurdagen en tentoonstellingen. Hier staat wat eraan komt. Voor het volledige aanbod kijk je op hun eigen sites.
ChristoFoor
Het jaarlijkse benefietfeest van de Christoforusgemeenschap. Chili con en sin carne à volonté, worst van de grill, cocktails, ambachtelijk gebak, een tweedehandsmarkt, kinderanimatie, vertellingen en live muziek van Felix Culpa. De opbrengst gaat dit jaar naar de gevelrenovatie en de buitenmuurisolatie van drie gebouwen.
Opendeurdag in Wortel-Kolonie
Widar zet de deuren open. Voordrachten over de werking, activiteiten voor jong en oud, rondleidingen, live muziek, lekkers van Widar en pannenkoeken.
Pionieren
Alles draaide op idealisme
Geen subsidies, geen vrije dagen, geen zakgeld. Wel dertig mensen die meebouwden, restjes uit de natuurwinkel en weckpotten uit de moestuin van een schoonmoeder. Dit is hoe de vier voorzieningen ontstaan zijn, verteld door wie erbij was.
Aan de wieg
Drie koppels, drie gemeenschappen
Samen bouwen aan de droom
Joke Vollebregt, Diane Deman en Gerd Huybrechts
Joke is de vrouw van Jan Borghs; na enkele jaren op Iona startte het koppel Widar. Diane stond samen met Roland Verstraete aan de wieg van Christoforus. Gerd is de vrouw van Jos Sierens; samen zetten zij Talander in de wereld. Drie pionierskoppels die van hun voorziening hun levenswerk maakten en er hun kinderen grootbrachten.
Joke: "In augustus 1977 kwamen mijn man en ik aan op Iona. Jan werkte in een leefgroep, ikzelf op de boerderij en in de keuken. Dat we inwoonden was evident, het hoorde bij Iona. In april 1978 zijn we getrouwd, hier in de Joriszaal. In augustus kregen we ons eerste kind."
Diane: "Toen we van Bruno Skerath de vraag kregen om zelf iets op te starten, is Tony bij ons ingetrokken onder een pleegzorgstatuut. We hadden nog geen principiële goedkeuring, laat staan een erkenning. Uiteindelijk hebben we zeven jaar lang via een pleegzorgstatuut volwassenen met een beperking in ons gezin opgevangen. Ik kookte voor de hele groep en ons gezin at met de gasten mee. Mensen geloofden in het kleinschalige van ons initiatief. Alles gebeurde met de steun van familie, vrienden en sympathisanten."
We werkten hard. Vrije dagen hadden we niet, zakgeld evenmin. Bij iedere verbouwing trokken de mannen hun maatpak aan en gingen ze geld inzamelen. Alles draaide op idealisme.
Gerd: "Jos en ik zijn gestart in 1983, gewoon in ons gezin. Koken, slapen, eten: alles gebeurde samen. De kinderen die we opvingen, deelden zelfs de kamer met onze kinderen. Ook wij waren niet erkend. We bakten samen brood, we legden een grote tuin aan, we verzorgden de dieren. Jos werkte nog op de Parcivalschool, ik had een uitkering. Mijn vader zei: waar ben je toch mee bezig, je hebt een diploma. We hadden zo goed als niets. Maar dit was ons leven en het voelde rijk."
Het was ook zwaar. Diane belandde in een diepe crisis en was negen maanden uit roulatie. Joke werd ziek en lag even in het ziekenhuis. Kinderen kwamen in opstand: een dochter van Diane wilde op haar twaalfde in een ander huis wonen, gewoon omdat er geen eigen voordeur en geen eigen telefoonnummer was. Er kwam een aparte voordeur, met een bel voor het gezin alleen.
Wat we deden was zo idealistisch dat het niet realistisch leek. Veel mensen in onze omgeving waren bezorgd. Maar we geloofden in wat we deden en richtten ons niet op wat we misten. We zagen vooral het potentieel.
Joke: "Als ik zie wat er van Widar en de andere gemeenschappen geworden is, ben ik tevreden. De bewoners hebben me zoveel geleerd. Over sterk aanwezig zijn in jezelf bijvoorbeeld. En over hoe belangrijk de gewone dingen zijn: samen eten, samen een kopje koffie drinken, samen werken. De kracht van dit werk zit niet in de verslagen, maar in de gewone dagdagelijkse momenten."
Gerd: "Wat ik sterk herken, is het gevoel dat het zo moest zijn. Zelfs het ontmoeten van onze partners leek al in het teken te staan van het waarmaken van de voorzieningen. Het is hartverwarmend hoeveel mensen met dezelfde idealen zich om onze plekken heen hebben verzameld."
De bezielers
Wie het jarenlang gedragen heeft
Biografisch vervullend levenswerk
Jan Borghs, Widar
Heilpedagoog, mede-oprichter en bezieler van de Widar dorpsgemeenschappen. Woonde en werkte op Iona in de beginjaren en startte in 1982 Widar, omdat er voor volwassen geworden bewoners niets bestond.
"Widar is sterk georganiseerd rond het werk dat we hier samen met onze bewoners uitvoeren. Het ritmisch doorheen de dagen, weken en jaren bewegen laat onze mensen toe om veel levenskrachten op te bouwen. We genereren door de verkoop van onze producten ook heel wat middelen, wat extra mogelijkheden voor de hele gemeenschap creëert."
"De meeste werkgebieden liggen hier nooit echt stil. Tijdens de zomermaanden zorgt dat voor een hele puzzel, want we verplichten iedere bewoner en medewerker om jaarlijks drie weken op rij buiten de voorziening op vakantie te gaan. Een langere vakantie laat mensen toe om voldoende afstand te nemen. Zo bouwen ze krachten op om er enthousiast weer in te vliegen."
"Onze woongroepen zijn zo heterogeen mogelijk opgebouwd: mensen met uiteenlopende ziektebeelden en leeftijden wonen samen. Dat werkt gunstig: de ene eenzijdigheid helpt de andere op te heffen, waardoor men elkaar in de ideale situatie in het gezonde midden ontmoet."
Ruimte en enthousiasme voor frisse impulsen
Jos Sierens, Talander
Ergotherapeut en heilpedagoog. Startte Talander in 1986 samen met Gerd Huybrechts en is nog steeds met onverminderd enthousiasme aan de slag.
"We leefden in een huisje in de bossen, waar we in grote vrijheid ons ding konden doen. We stonden samen met de bewoners om vijf uur op om wortels te wassen en brandnetelscheuten te plukken, die we verkochten in de biowinkel om wat geld te verdienen. We haalden honing uit onze bijenkasten, maakten kaas en yoghurt van onze geitenmelk en verkochten de wol van onze schapen. Het werk stopte nooit en tegelijk leek het eeuwig vakantie. We leerden alles al doende. Koeien melken, schapen scheren, wol spinnen, je eigen truien breien."
Die pionierstijd geeft me tot op vandaag nog altijd de kracht om te dromen voor de jonge mensen. Ik vind het belangrijk om niet te cocoonen in wat Talander was, maar me juist telkens weer te openen voor de nieuwe impulsen van onze jonge medewerkers.
"De meeste van onze medewerkers hebben geen antroposofische achtergrond. Wel stimuleren we hen om zich in het gedachtegoed te verdiepen. Waarom kiezen we hier zo bewust voor biodynamische voeding? Waarom geven we de voorkeur aan natuurlijke medicatie en kiezen we bij de inrichting van ruimtes voor bepaalde kleuren en materialen? Het zijn allemaal gebieden waarin we heilzaam kunnen zijn."
"Dat blijft wel de zoektocht: hoe kun je iets in de wereld beschermen, maar wel op een zodanige manier dat het ook ademt? Als je stilvalt, ga je cocoonen en ben je voor je het weet een nursing. Hier houden de nieuwe impulsen ons vanzelf wakker. Als het vriest en de pompoenen moeten naar binnen, dan moeten we er allemaal staan. De beweging is niet artificieel. Ze is des levens."
Zoeken naar het goede en dat vervolgens ook dienen
Roland Verstraete, Christoforusgemeenschap
Sociaaltherapeut, oprichter en bezieler van de Christoforusgemeenschap, samen met zijn vrouw Diane Deman.
"De Christoforusgemeenschap is gestart met weinig meer dan een visie en een droom. De eerste zeven jaar hadden we nog geen erkenning. Geld was er evenmin. Alles kwam tot stand met de hulp van vrienden en sympathisanten die in ons project geloofden. Die solidariteit is nog altijd voelbaar aanwezig. Christoforusgemeenschap is het resultaat van ontelbare vereende krachten."
Integratie is een begrip dat we iedere dag sterk vorm trachten te geven in de praktijk. We trekken met onze bewoners de wereld in en nodigen de wereld ook uit in onze gemeenschap.
"We leven hier zo weinig mogelijk met de klok en volgen zoveel mogelijk het natuurlijke ritme: opstaan als je bent uitgeslapen, eten wanneer je honger hebt, pauzeren als er nood is aan rust. Wel hebben we een duidelijk weekbegin en weekeinde. Iedere ochtend zingen we een lied dat verbonden is met het seizoen. Op maandag is er meestal toneel, op dinsdag wordt een verhaal verteld, op woensdag is er badtherapie, op donderdag herstellen we wat stuk is."
"We werken bewust met vakmensen: een volwaardige tuinman die écht weet wat biodynamisch tuinieren is, een echte kokkin die thuis is in de gezonde vegetarische keuken, een handwerkleidster die haar ambachten beheerst. Onze werkleiders staan er, als mens en in hun vak. Dat is nodig om onze bewoners op te leiden en te enthousiasmeren."
"Met onze ouder wordende bewoners bekijken we in samenspraak hoe ze ook na hun pensionering hun dagen graag verder vorm geven binnen het reilen en zeilen van de gemeenschap."
Achter de schermen
Wat het mogelijk maakte
Warm geld voor warme zorg
Chris Maryns, Mercurius vzw en Piantro
Chris startte haar loopbaan in de klassieke bankwereld. Toen ze de sociale driegeleding ontdekte, zette ze zich voortaan in voor de antroposofische beweging. Zonder haar en de fondsen waar ze mee aan het stuur stond, was hier weinig gebouwd geraakt.
"In de beginjaren konden Steinerscholen en heilpedagogische initiatieven niet rekenen op subsidies, maar er was wel budget nodig om panden te kopen. Bij de klassieke banken kregen we nauwelijks goedkeuring: daar waren meer garanties en borgstellingen nodig dan wij konden geven. We dienden de dossiers dan maar in bij Triodos in Nederland en bij de GLS Bank in Duitsland."
Bij onder meer de Christoforusgemeenschap hebben we meermaals het principe van leenkringen toegepast. Wanneer er geld nodig was, van een verbouwing tot de inrichting van een therapieruimte, verzamelden we een groep mensen om dat samen mogelijk te maken.
"Aan de mensen binnen de borgkring vroegen we om zich borg te stellen voor een maximum bedrag. We onderzochten niet of mensen dat geld hadden, iets wat vandaag wettelijk en bancair ondenkbaar is. Maar in die tijd gebeurde heel veel op basis van vertrouwen. Dat vertrouwen is zelden of nooit geschaad. Het lijkt alsof daar een geheim in zit: dat mensen, ook al moeten ze daar moeite voor doen, een verantwoordelijkheid voelen en die ook opnemen."
"Widar maakte, geïnspireerd door de Camphill Communities, duidelijk de keuze om met een loongemeenschap te werken: alle extern verdiende lonen gingen in één pot. Ook bij Iona is dat lang het geval geweest. Christoforus koos een ander pad door meteen een coöperatie op te richten. Die verschillende financiële werkvormen hebben mogelijk ook tot verschillen in de ontwikkeling van de voorzieningen geleid."
Deze verhalen komen uit Levende Verbindingen. Wie er vandaag woont en werkt, komt op een andere pagina aan het woord.
Aan het woord
Wie het van dichtbij meemaakt
Bewoners, ouders, voogden, medewerkers en buren. Twaalf gesprekken uit Levende Verbindingen, over wat er dagelijks gebeurt in de vier gemeenschappen, verteld door wie er middenin staat.
Wie er spreekt
Twaalf gesprekken
Spring meteen naar wie je wil horen, of lees gewoon van boven naar beneden.
Bewoners
- Nicole, Bert en Axelbewoners, Iona en Talander
Ouders, verwanten en voogden
- Philippe en Gretaouders van Lies, Iona
- Herman Verhoevenvader van Eloud, Widar
- Christine Dupontpleegmoeder van Linne, Talander
- Raoul Fontainevoogd van Jhony, Christoforus
Medewerkers en vakmensen
- Jan Jacobsalgemeen directeur, Iona
- Annelies en Tiboergotherapie en leefgroep, Iona
- Dirk Govaertslandbouw, Widar
- Sven Van LoonTalander
- Anne-Marie De Causmaeckerkunstzinnig werk, Talander
- Thomas Braemtuin, Christoforus
De kring eromheen
- Jos OttermansDe Muntenaar, Munte
Bewoners
Een mooie tijd
Gedeelde terugblik
Nicole, Bert en Axel · Iona en Talander
Drie bewoners die de start van Iona meemaakten en er een halve eeuw later nog altijd op pad zijn. Nicole en Axel wonen nog op Iona, Bert woont al bijna twintig jaar op Talander. Een blij weerzien rond de tafel.
Nicole: "Ik was negen jaar toen ik op Iona aankwam en ik herinner me nog dat we allemaal samen in de klas zaten. Mijnheer Skerath kon heel mooie verhalen vertellen en maakte ook altijd mooie tekeningen op het bord. Hij wilde nooit vertellen wat de volgende tekening zou worden. Het was altijd een verrassing. Het leek wel alsof hij kon toveren op het bord."
Bert: "We hebben eens een toneelstuk met hem gespeeld over de Grieken. We waren allemaal Goden en ik was een god met een bliksem. Dat was een hoofdrol. Ik was heel goed bevriend met Meneer Skerath. Toen hij gestorven is, zijn we allemaal samen naar de begrafenis geweest. Ik heb zijn foto in mijn fotoboek gekleefd en ook een tekst voor hem gemaakt. En als het zijn verjaardag is, vertel ik het nog altijd in de kring. Dan zijn we samen een minuut stil."
Axel: "Ik weet nog dat hier koeien waren in de stal. Die heb ik nog gemolken met boer Cis. Met hem werkte ik altijd samen. En ik heb ook nog met een paard gewerkt: Jeanne. Daar bewerkten we het veld mee. Er was nog geen tractor toen. Ik harkte ook. Ik trok patatten. En ik oogstte rapen en bieten voor de dieren. En ik heb kaas en yoghurt gemaakt. Een mooie tijd."
Nicole: "Hier op de boerderij zijn we met één koe begonnen. Bella. Daarna kwam Margriet en nog later Edith. Er was ook een stier. Billie. Je mocht geen rood dragen, want dan begon hij met zijn poten te schrapen. Met Driekoningen was ik eens de page, ik bediende de wierook. En ik ben ook eens schriftgeleerde geweest, en een ster. De koning ben ik nooit geweest. Maar wel een paar keer de duivel. Dat was niet simpel, maar het lukte wel."
Wij wonen hier al heel lang. We zijn samen opgegroeid. Eigenlijk zijn we zoals een grote familie.
Nicole: "Er is hier veel veranderd. Er zijn andere kinderen en ook andere begeleiders. Er zijn nu ook volwassenen en het is hier veel groter geworden. We hebben gezien hoe hier dingen werden bijgebouwd. Dat was wel speciaal. Vandaag help ik in de wasserij met strijken en werk ik in de keuken. Paardrijden is mijn hobby, ik heb hier leren rijden toen ik twintig was. Het is niet simpel, en soms spelen de paarden met je voeten, maar het is wel therapie voor mij. Ik kom er volledig van tot rust."
Axel: "Ik ben op pensioen. Werken doe ik niet meer. Ik wandel hier veel rond nu. Of ik zit buiten op een bankje om met de mensen te praten. Iedere ochtend lees ik de krant. Voor de rest zit ik heel veel buiten. Ik ga er straks opnieuw zitten. Misschien kom ik Jos wel tegen."
Ouders, verwanten en voogden
Wat kun je als ouders nog meer wensen
Dankbaar vruchten plukken van zorg op maat
Philippe Vanden Broecke en Greta Halsberghe · ouders van Lies, Iona
Lies kwam op Iona wonen toen ze zeven was en verblijft er ondertussen meer dan dertig jaar. Philippe was lang actief in de oudervereniging en werd nadien voorzitter van de vzw.
Greta: "We hebben heel lang gezocht naar een geschikte plek voor Lies. Hier wilde men echt met haar aan de slag gaan. Het was wennen om haar maar om de veertien dagen te zien, want ze was nog maar zeven jaar. Maar we geloofden dat Iona de geknipte plek was, en dat gevoel hebben we ruim dertig jaar later nog altijd."
Philippe: "Het individu staat hier écht centraal. Men kijkt niet naar de beperking, maar naar wat iemand nu al kan en naar wat nog kan en wil ontstaan. Lies heeft verstandelijk het niveau van een driejarige. Ze kan niet lezen of schrijven. Maar toen ze hier nog school liep, is ze altijd fier als een gieter met een goed rapport naar huis gekomen. Ze werd niet beoordeeld op wat ze niet kon. Lies kon middenin een conflict zitten en de spanning in een groep laten wegglijden. Daarin werd ze gezien en bevestigd."
Onze dochter voelt zich op Iona als een vis in het water. Ze straalt en ze heeft duidelijk haar weg in het leven gevonden. Wat kun je als ouders nog meer wensen?
Greta: "Ze heeft letterlijk eelt op haar vingers van het tekenen en schilderen. Dat mensen compassie voor Lies voelen of haar als een sukkelaar zien, kan ons boos maken. Ze voelt zich zó goed. Haar gevoel van eigenwaarde is behoorlijk indrukwekkend. Hier wordt niet gepeuterd, maar samen geleefd, gewerkt en gevierd op het ritme van de natuur. En ook de bijzondere architectuur doet iets met de mensen. Niets is hier recht."
Philippe: "Als ouders hebben we Iona een hele evolutie zien doormaken. De gemeenschap is organisch gegroeid en gaandeweg gestructureerder gaan werken. Het inwonen werd afgebouwd. Er kwamen gebruikersraden. Tegelijk is het zoeken naar hoe de originele vonk levend gehouden kan worden. Het is zoeken naar manieren om mee te bewegen met de tijdsgeest en tegelijk de essentie van je pedagogisch project te bewaren. Daarin zoeken we graag mee."
Groeien in welbevinden en vaardigheid
Herman Verhoeven · vader van Eloud, Widar
Eloud woont en werkt al vijftien jaar op Widar.
"Toen we op Widar aankwamen, hadden we er een lange zoektocht op zitten naar een geschikte plek voor onze zoon. Hier voelden we meteen een klik. Hoe men bij Widar naar werk kijkt, vinden we als ouders zeer belangrijk. Het werk is hier niet alleen inhoudelijk voedend, het is ook zinvol. Eloud draagt echt iets bij aan de maatschappij. Hij heeft doorheen de jaren zijn weg gevonden naar drie werkgebieden: de bakkerij, de winkel en de tuinbouw. In het begin kon hij bijvoorbeeld alleen bomen omhakken. Ondertussen kan hij ook al bij andere taken in de tuinbouw meedraaien."
De ontwikkeling die onze zoon heeft doorgemaakt op het vlak van welbevinden is voor mij de meest opvallende. Het leren samenleven heeft hij hier heel intens meegekregen.
"Een tijdlang werd Eloud onder tafel gepraat tijdens de maaltijden, maar ondertussen voelt hij zich duidelijk goed in de groep. Er wordt echt op gelet dat iedereen zijn plaats vindt. Hij praat niet veel over de anderen, want dat kan hij niet, maar je merkt dat het samenzijn met hen heel wezenlijk voor hem is."
Zorgen in de breedste zin van het woord
Christine Dupont · pleegmoeder van Linne, Talander
Linne kwam naar Talander toen ze veertien was en woont er ondertussen bijna vijfentwintig jaar, nu samen met een andere bewoner en een inwonende medewerker in de Pastorij.
"Toen ik met Talander kennismaakte, was het project nog niet gesubsidieerd. We hadden er al een lang traject op zitten van zoeken naar een geschikte plek voor haar. Hier waren het respect en de gelijkwaardigheid in communicatie meteen heel helder voelbaar, zowel naar de bewoners als naar ons toe. Jos is niet Mijnheer de Directeur. Jos is gewoon Jos."
"Het verzorgen van de band met de ouders is op Talander een wezenlijk deel van het werk. Medewerkers komen ook op huisbezoek. Ze kennen echt de achtergrond van de bewoners en leven mee met wat zich afspeelt op het thuisfront. Doorheen de jaren zijn al verschillende ouders van bewoners ziek geworden of overleden. Daar is vanuit de gemeenschap op een heel mooie manier zorg en aandacht voor. Ik weet niet of dat overal zo vanzelfsprekend is."
Zorgen is tandpasta en kleren voorzien. Maar het gaat zoveel verder. Wat is goed voor de ander? Wat heeft hij nodig en wat vindt hij moeilijk? Hier wordt gezorgd voor mensen op al die niveaus.
"Ik heb deze plek in eerste instantie niet gekozen om de antroposofie. Ik geloofde vooral sterk in de kleinschaligheid. Die zorgt voor een gemoedelijke sfeer en laat toe om ook de ouders echt mee te nemen. Nu Linne in de Pastorij woont, krijgt ze meer autonomie en vertrouwen. Het geeft haar ontwikkeling en werkmotivatie duidelijk een boost. En ook de evolutie die Talander zelf doormaakte ervaar ik als positief: de zorg wordt niet langer gedragen door één gezin, ze is een gemeenschappelijke opdracht geworden."
Zoektocht naar het unieke in ieder individu
Raoul Fontaine · voogd van Jhony, Christoforus
Jhony leeft al vijfentwintig jaar op de Christoforusgemeenschap. Raoul zetelt in de raad van bestuur en in de gebruikersraad.
"Nu Jhony ouder en fysiek minder sterk wordt, is hij naar de gelijkvloerse verdieping van Huis De Handboog verhuisd, in het dorp. Sinds zijn pensioen doet hij het rustiger aan. Hij wiedt 's zomers nog wat mee in de tuin, maar verder volgt hij zijn eigen ritme. Vroeger werkte hij bij de dieren, in de kaasmakerij en in de tuinwerkplaats. Hij werkte met plezier en was zichtbaar trots op de bijdrage die hij kon leveren. Ooit heb ik hem gevraagd of hij in zijn leven nog elders wilde wonen. Nooit, zei hij. Ik blijf voor altijd hier."
Ik heb een achtergrond in de financiële wereld. Dankzij de Christoforusgemeenschap heb ik een totaal andere wereld leren kennen. Een meer sociale, menselijke wereld.
"In elk huis is één bewoner verkozen om de anderen te vertegenwoordigen in de gebruikersraad. Daar kunnen ze hun wensen en grieven mededelen, en die worden ook echt gehoord. Die open gesprekscultuur heeft ook op Jhony effect. Vroeger was hij heel wantrouwig. Dat is sterk veranderd. Hij geniet er nu zichtbaar van om zijn verhalen te delen."
"Jhony bleek nogal kunstzinnig aangelegd, dus daarin werd hij aangemoedigd. Zijn werken hebben prijzen gewonnen en zijn lokaal tentoongesteld, met een woordje van de schepen van Cultuur erbij. Wat voor mij persoonlijk heel belangrijk is: hij gaat de wereld in. Je komt de bewoners hier in Munte echt overal tegen. Is er een voetbaltornooi of een barbecue, dan zijn ze erbij."
Medewerkers en vakmensen
Wie heeft dan de beperking?
Mens en voorziening, samen in wording
Jan Jacobs, algemeen directeur van Iona
Opgeleid tot coach en interactioneel therapeut, met een professionele achtergrond in onder meer de bijzondere jeugdzorg. Jan kwam als crisismanager op Iona terecht tijdens een transitieperiode en nam aansluitend de directeursrol op.
"Iona bestaat vandaag meer dan vijftig jaar. Maar kijk om je heen en je ziet dat alles hier nog altijd volop in opbouw en ontwikkeling is. Misschien is dat kenmerkend voor de hele antroposofische beweging: niets is statisch of af. Alles is voortdurend in wording."
"Het oorspronkelijke concept dat Bruno Skerath hier in de jaren zestig vormgaf was voor Vlaanderen bijzonder vooruitstrevend. Hij wilde mensen met een beperking een plaats geven in de maatschappij. Aangezien de maatschappij daar niet klaar voor leek, heeft hij een soort mini-maatschappij gecreëerd waarin mensen met en zonder beperking zij aan zij konden samenleven. Wonen, werken, onderwijs: alles was hier aanwezig."
"De tijdsgeest veranderde. Een van de grootste transformaties is dat de medewerkers niet langer inwonen en dat een groot deel van de kinderen buiten de voorziening naar school gaat. We voorzien nog altijd opvang vierentwintig uur op vierentwintig, alleen zijn de begeleiders nu volgens een roterend systeem aanwezig. Toch merk je dat het DNA van Iona overal doorheen schijnt. De intensiteit waarmee hier de eerste decennia is samengeleefd, is ook vandaag nog helder voelbaar."
"En op deze mooie plek gebeuren continu mooie dingen. Twee begeleiders hebben samen met de kinderen eigenhandig een grote lemen hut gebouwd op ons terrein, volledig uit natuurlijke materialen, met een houtkachel erin. Voor de kinderen was dat bouwproces een prachtige ervaring, en de gemeenschap gebruikt de hut nu voor verhalen vertellen en rustige activiteiten in kleine groep. Denk ook aan ons blotevoetenpad, of het jaarlijks samen persen van de appelen. Tegelijk is het realiteit dat het soms best ploeteren en zoeken is."
Je leeft hier samen de essentie. Dat is mooi, voedend en confronterend tegelijk. Alles wat in jou speelt, spiegelt zich in de verbinding met de ander en toont zich uiteindelijk ook in de voorziening.
"Misschien is dat voor mij wel de essentie van Iona: niet-vrijblijvende groei. Hier liggen ontelbaar veel groeikansen, maar je hebt ook bewust de uitdagingen aan te gaan die bij deze plek horen. Dit is geen plek waar je als medewerker even naartoe komt om je uren te kloppen. Hier werken is intens, je hebt je te verbinden. Je wordt geconfronteerd met zaken die onder je huid kruipen en waar je persoonlijk mee aan de slag dient te gaan om weer verder te kunnen."
"Door de ontwikkelingen in de zorg begeleiden we sinds enkele jaren veel meer mensen met een zware zorgvraag. In de GES+ groep, kinderen en jongeren met een gedrags- of emotionele stoornis in combinatie met een verstandelijke beperking, is regelmatig sprake van agressie en crisissen. Er wordt van medewerkers een grote draagkracht verwacht, en daar zetten we sterk op in: jaarlijks een Acceptance & Commitment Training van acht weken, en yoga. Zelfzorg is een noodzakelijk ingrediënt om goede zorg aan een ander te kunnen bieden."
"De uitdaging die ik voor Iona zie, is om de creatieve, geestelijke kwaliteit die hier zo sterk leeft te behouden, en tegelijk de zorg stelselmatig verder te structureren. Hoe houden we de antroposofische inspiratiebron levend aanwezig, zonder uit het oog te verliezen wat onze cliënten en de maatschappij vandaag van ons vragen? Daar hoort het stellen van grenzen en regels bij. Persoonlijk houd ik daar niet van, ik ben een groot liefhebber van vrijheid. Maar soms kun je die vrijheid maar samen mogelijk maken binnen een helder begrensd kader."
Ik heb hier ervaren dat een organisatie een levend wezen is met een eigen identiteit. Je mag niet de arrogantie hebben te denken dat je dat wezen wel even zult komen temmen. Het vraagt een voortdurende dialoog, en een zorgvuldig luisteren bij elke nieuwe stap naar wat eigenlijk wil ontstaan.
"We hebben team- en zorgcoaches aangesteld die in een coördinerende rol voor een woon- of werkgebied instaan. Door de organisatie te kantelen kunnen we doorgroeien naar een horizontale structuur waarin ikzelf een eerder ondersteunende rol zal hebben. Ik ben hier nederig geworden op het vlak van leiderschap en heel bescheiden in wat mijn rol is. Dat vloekt hier en daar nog wat met de verwachtingen die mensen van een directeursfunctie hebben, maar goed. Ik kan alleen trachten om zo transparant en authentiek mogelijk te zijn, en hopelijk mensen inspireren om samen dit pad te willen gaan."
Creatief nieuwe ingangen zoeken
Annelies Verlinden en Tibo Van Dyck · Iona
Annelies is ergotherapeut en teamcoach, Tibo werkt in de leefgroep voor kinderen. Samen laten ze de stem klinken van de jongere medewerkers.
Annelies: "We werken met een heel divers publiek. Er is geen handleiding die op iedereen van toepassing is. Het werken op maat zorgt ervoor dat je telkens weer creatief moet zijn en nieuwe ingangen dient te zoeken. Ik ben hier aangekomen als een totaal groentje op het vlak van antroposofie. Nu begin ik me thuis te voelen in de begrippen. Het is voor ons, jongere medewerkers, nog zoeken naar manieren om het gedachtegoed voldoende door te trekken en nieuw leven in te blazen. Het samenwerken met verschillende generaties zorgt soms voor wrijvingen. Anderzijds hebben we samen ook wel een completere kijk op de dingen."
Tibo: "Zij die al langer in het vak zitten houden de antroposofische vonk levend. Wij worden uitgenodigd om onze weg in het gedachtegoed te zoeken en ons ook als mens te blijven ontplooien. Ik bots hier regelmatig tegen mijn eigen grenzen aan en word quasi continu uitgedaagd om ze te verleggen. Dat is niet altijd makkelijk, maar het zorgt er wel voor dat ik groei."
Er brandde een kristallampje, er fonkelden sterren op het plafond en ze kroop in bed met een paar wollen dekentjes. We zegden samen de avondspreuk en ik gaf nog een nachtzoen. De warmte die je in iemands ogen ziet als je daarna de deur dicht trekt, daar kan ik nog lang energie uit putten.
Levende verbinding tussen zorg en landbouw
Dirk Govaerts · Widar
Woont en werkt al bijna veertig jaar op Widar. Begon er als stagiair orthopedagogie, stond lang in voor de tuinbouw en nam ook het melkvee en de landbouw voor zijn rekening.
"Op Widar zetten we bewust in op het leiden van een zo normaal mogelijk leven. Dat geldt ook voor de werkgebieden. De focus ligt niet op het sleutelen aan de bewoners via het werk, wel op samen een goed product maken. Het verleggen van die focus is ontzettend heilzaam. We ploegen met de paarden het land om zodat we goede groenten kunnen kweken. Uiteraard kan het contact met de paarden tegelijk therapeutisch zijn, maar dat is niet het doel. Het dagelijkse leven is geen therapeutisch proces."
Als ik met onze mensen werk, wil ik hen niet veranderen of in een bepaalde richting laten bewegen. Ik wil gewoon samen met hen mooie producten maken en een waardevolle bijdrage leveren aan de maatschappij.
"Een biet kun je niet begrijpen als je hem gewoon op tafel ziet liggen. Je moet hem zien op het veld, de omgeving kunnen bekijken. Zo is het ook met onze bewoners. Als iemand lastig is, geven we die niet direct kalmerende medicatie. We bekijken: is hier iets in de omgeving wat deze mens onrustig maakt? We doen hier niet alleen aan sociale inclusie, maar ook aan ecologische inclusie: we zetten de natuur niet buiten onszelf, maar ontmoeten haar als een levend organisme."
"Soms doe ik negentig procent van het werk en de bewoner tien procent, maar op andere momenten kan een autistische bewoner veel langer repetitief wieden dan ik. En als ik hulp nodig heb van een bewoner om een dier te verplaatsen, wie is dan degene met een hulpvraag? We hebben het samen te doen."
"Het dankbare aan landbouw is dat er voor iedereen wel wat te doen valt. Als je een bewoner met trots melk naar de kaasmakerij ziet brengen of zijn zelf geteelde bieten aan de koe ziet geven, dan is dat een gelukte handeling. Mens worden aan de landbouw, daar draait het eigenlijk om. Wat voor soort mens wil je worden? En tegelijk: wat voor soort landbouw wil je creëren?"
Als vrienden onder één dak
Sven Van Loon · Talander
Heilpedagoog en inwonend medewerker. Woont in het buitenhuis in Ravels, samen met zijn vriendin en met medebewoners Toon en Erwin.
"Hoe kunnen we de bewoners meer zichtbaar maken? Hoe kunnen we hen nog meer in de wereld laten zijn? Toen via het Agentschap Natuur en Bos een huis vrijkwam in Ravels, heb ik me afgevraagd of ik me daar samen met enkele van onze mensen zag wonen. We zijn meteen samen met de bewoners met de verbouwingswerken gestart. Houten latten verwijderen, stenen kappen. Vier maanden later zijn we verhuisd."
"Iedere donderdagavond lever ik samen met Erwin koekjes bij de lokale horeca, die hij zelf bakt op Talander. Na de levering gaan we samen op café. Ondertussen kennen de mensen ons daar en worden we ook als vrienden uitgenodigd om samen iets te drinken. Als er bij de beenhouwer honderd stukken vlees liggen, loopt Erwin vast. Dat weten ze daar, dus helpen ze hem. De buren moesten leren dat het oké is als onze bewoners zelfstandig gaan fietsen of op een kermis een pintje bestellen. Ondertussen is dat hier voor iedereen evident."
Ik ga maandelijks met Toon naar de imkercursus. In de cursus wordt hij niet gezien als iemand met een beperking. Hij is gewoon Toon, collega-imker. De grens tussen wel en geen beperking vervaagt.
"Erwin spreekt beter Frans dan ik, dus op restaurant geeft hij onze bestelling door. Wie heeft dan de beperking? Door samen in de wereld te bewegen veranderen de verhoudingen. Ik zie deze woonvorm eerder als een sociaal-ecologisch cohousingproject: mijn vriendin en ik delen als koppel ons huis met enkele vrienden. Het huishoudelijke werk doen we samen. Doordat we alles met elkaar delen, houden we ook rekening met elkaar. Als de bewoners merken dat ik een mindere dag heb, houden ze daar rekening mee. En toen mijn grootmoeder stierf, zaten de jongens mee aan de koffietafel en werd spontaan een kaarsje voor haar op de seizoenstafel gezet."
Het hart dat gewekt wordt
Anne-Marie De Causmaecker · Talander
Ergotherapeut en kunstzinnig therapeut. Werkte op Iona, maakte de beginjaren van Widar mee, gaf les op de Parcivalschool en verbond zich in 1986 met Talander, waar ze mee instaat voor het kunstzinnige werk.
"In 1978 kwam ik op Iona terecht. Het was thuiskomen voor me. Ik zag: zo kan het dus ook. Hier zijn mensen met mensen bezig. Hier worden mensen in hun essentie gezien. De zorg en aandacht die er was voor het wezenlijke in ieder mens liet me niet meer los. Ik wist: zo wil ik werken."
Onze mensen hebben zoveel kwaliteiten. De vraag is: kunnen we ze zichtbaar maken in de wereld?
"Kunstzinnig scheppend werken gaat om meer dan het maken van mooie uiterlijke plaatjes, en om meer dan de expressie van gevoelens. Laten komen wat wil komen, is een mooi begin. Maar dan komt het eropaan verder te gaan. Het gaat om zichtbaar laten worden wat al in iemand aanwezig is en vervolgens kijken hoe je dat verder in ontwikkeling kunt brengen. Om zulke processen te kunnen aangaan, heb je een traagheid nodig. Een stap voor stap samen op pad mogen gaan."
"Een van onze bewoners heb ik begeleid bij het maken van een levensboek. Per zevenjarenfase bekeek ze hoe die periode van haar leven voor haar was, en ze maakte er tekeningen bij. Waar die eerste tekeningen nog heel klein en kinderlijk waren, zag je op het einde een totaal andere beweging. De vragen hadden gewerkt. Het kwam niet uit het hoofd, maar uit het hart."
"Het kunstzinnige beperkt zich niet tot samen schilderen of beeldhouwen op woensdag. Het draagt bij aan een manier van in het leven staan. Als je een tafel met zorg dekt en haar opfleurt met een zorgvuldig geplukte bloem uit de tuin, dan maak je niet alleen jouw wereld, maar ook die van de mensen om je heen levendiger en mooier. Dat is klein en ontzettend groots tegelijk."
Biodynamisch tuinieren met hart en ziel
Thomas Braem · Christoforus
Opgeleid in beeldende vorming en beeldhouwkunst, daarna tot bioboer bij Landwijzer. Werkleider in de tuinwerkplaats van de Christoforusgemeenschap.
"Ik ontdekte dat biodynamische landbouw niet alleen gaat om het produceren van voeding op een gezonde manier, maar dat het een heel omvattende vorm van landbouw is, waarbij je niet onnodig processen in stukken knipt. Die focus op het terugvinden van de eenheid in de dingen, was voor mij een thuiskomen."
"Toen ik hier startte, had ik nauwelijks kennis over biodynamische tuinbouw. Ik kreeg ook geen zaaikalender of handleiding in mijn handen gestopt, alleen de uitnodiging om met de tuin aan de slag te gaan en niet te aarzelen om me bij te scholen. Er is niet zoiets als dé biodynamische boer. Steiner gaf geen kant-en-klare recepten."
We horen niet: wat leuk dat jullie dit doen met mensen met een beperking. Wel: wat een goede producten! Het doet deugd dat de kwaliteit waarnaar we dagelijks streven opgemerkt en gewaardeerd wordt.
"Ik ijver ervoor dat we processen van a tot z doorlopen. Voor het maken van appelsap betekent dat dat we met dezelfde mensen de appelen rapen en persen en de flessen sap vervolgens ook samen bottelen, tellen en leveren. Zo ervaren onze bewoners het hele proces. In de hedendaagse wereld worden veel processen in stukken gehakt. Hier trachten we dat anders te doen."
"De jaarfeesten en de handelingen die we op die overgangsmomenten samen in de tuin beleven, helpen onze bewoners om zich bewust te oriënteren in de jaarcyclus. Het jaarverloop zit helemaal in hun hoofd. En dat komt echt door het dóen. Aan theorie hebben onze bewoners geen boodschap. Maar laat hen in de tuin rondlopen en ze zeggen me: Thomas, nu moet dit gebeuren."
De kring eromheen
Van onbekend naar vertrouwd
Lokaal samen bouwen aan een warme dorpsgemeenschap
Jos Ottermans · De Muntenaar, Munte
Drijvende kracht achter De Muntenaar, een vereniging die in 1973 werd opgericht om de tradities in Munte in stand te houden. Al vijfentwintig jaar werkt ze samen met de Christoforusgemeenschap.
"Op vraag van Roland hebben we ons ontfermd over Yggdrasil, het nieuwskrantje van de gemeenschap. Zo leerde ik de mensen die hier wonen steeds beter kennen. Ondertussen zetten we ons samen al vele jaren in voor het behoud van de tradities en het landelijke karakter in Munte."
"Toen woonhuis De Handboog werd aangekocht, kwam daar commentaar op. Ik herinner me nog dat iemand zei: gehandicapten moeten aan de rand van een dorp wonen. Het onbekende kan mensen angst aanjagen. Gelukkig is er sindsdien veel veranderd. Dat de bewoners zo sterk ingeburgerd en gewaardeerd geraakt zijn, hebben ze echt aan hun eigen inzet te danken."
Ik ben er diep van onder de indruk dat je als gemeenschap zo open kunt staan voor de wereld en tegelijk zo trouw kunt blijven aan je eigen kijk op de dingen.
"Het zomerfeest is ondertussen een zeer succesvolle traditie. Jaarlijks komen er zo'n zevenhonderd tot achthonderd mensen op af, en in tegenstelling tot de beginjaren zijn er ook steeds meer Muntenaars van de partij. Bij de organisatie van de traditionele feesten in Munte zijn de bewoners een grote hulp. En met kerst voeren ze jaarlijks een kerstspel op. In iedere wijk van het dorp wordt dan ook een kerststal gezet, en daar zetten de bewoners zich trouw voor in."
Naar de pioniersverhalenBoek & podcast
Levende Verbindingen
Hetzelfde verhaal op twee manieren verteld: één om te lezen, één om te beluisteren. Beide uitgegeven door Michaelis vzw.
Het boek
Een papieren schelp waarin vijftig jaar gedeelde geschiedenis rust. Een voedingsbodem ook, voor wat nog wil ontstaan.
Redactrice Lien Van Laere sprak met de pioniers die aan de fundamenten bouwden en met de generaties die het bouwwerk verder vorm geven. Met medewerkers, bewoners en hun ouders, met partners, externe therapeuten en trouwe steunpilaren. Fotografe Hilde Lenaerts trok naar de voorzieningen, vormgever Gunther Fobe bracht woord en beeld samen.
Het boek portretteert de zes voorzieningen die Vlaanderen op dat moment telde: naast Iona, Widar, Talander en Christoforus ook De Speelhoeve in Vremde en de Parcivalschool in Antwerpen.
Woord: Lien Van Laere · Beeld: Hilde Lenaerts · Vormgeving: Gunther Fobe
Een uitgave van Michaelis vzw
De podcast
Honderd jaar steinerorthopedagogie, in gesprekken
In 2024 was het precies honderd jaar geleden dat Rudolf Steiner zijn voordrachten Genezend Opvoeden gaf. Michaelis vzw maakte er een podcastreeks bij, met dezelfde naam als het boek. In elke aflevering hoor je gasten vertellen over het werken en wonen in onze initiatieven.
Luister op SpotifyMichaelis & jij
Er zijn meer manieren om erbij te horen dan je denkt
Een plaats zoeken, stage lopen, komen werken, een dag meedraaien of gewoon steunen. De vier voorzieningen draaien voor een groot stuk op mensen die er niet moesten zijn en toch kwamen.
Een plaats zoeken
Hoe een aanmelding werkt
Michaelis beheert geen wachtlijst en wijst geen plaatsen toe. Elke voorziening beslist daar zelf over, want zij kennen hun eigen gemeenschap, hun groepen en de mensen die er al wonen. Een aanmelding begint dus altijd met een telefoon of een mail naar de plek zelf.
Wat je mag verwachten: een gesprek, meestal een bezoek, en de vraag om je verhaal te vertellen. Niet alleen de diagnose, maar wie deze mens is, wat hij graag doet, waar hij van opleeft en waar het moeilijk loopt. Precies dat beeld is waar hier mee gewerkt wordt.
Wat je ook mag verwachten: dat het even kan duren. Deze voorzieningen zijn bewust klein gehouden en er is weinig verloop. Dat is meteen hun kracht en hun beperking.
Twijfel je welke plek bij jouw vraag past? Kijk eerst bij de vier gemeenschappen. Iona werkt met kinderen, jongeren én volwassenen, de drie andere met volwassenen. Kom je er niet uit, mail dan gerust info@michaelis.be en we wijzen je verder. Alle adressen en telefoonnummers staan bij contact.
Meewerken
Stage, werk en vrijwilligerswerk
Stage lopen
Orthopedagogie, ergotherapie, verpleegkunde, onderwijs, agogische wetenschappen. Alle vier de voorzieningen nemen stagiairs op, en heel wat medewerkers zijn er ooit als stagiair binnengekomen.
Vraag het bij het contactadres van de gemeenschap waar je stage wil lopen. De adressen staan bij contact.
Komen werken
Vacatures worden per gemeenschap bekendgemaakt, dus kijk op hun eigen site of bel gewoon. Wat we van je vragen is dat je je op je eigen manier wil verbinden met de antroposofie: nieuwsgierig naar het mensbeeld dat hier aan het werk is, en bereid om te leren waarom we de dingen doen zoals we ze doen. Met die nieuwsgierigheid zijn de meeste medewerkers hier binnengekomen.
Een dag meedraaien
Vrijwilligers springen bij in de tuin, de bakkerij, de keuken en op klusdagen. Sommigen komen wekelijks, anderen één keer per jaar met een groep.
Het levert ontmoetingen op die niemand had voorspeld.
Langskomen als bezoeker
Je hoeft niet te helpen om welkom te zijn. Er is café Den Bayerd bij Widar, er zijn theehuisjes bij Talander, een bloemenpluktuin, twee winkeltjes bij Christoforus en een natuurkampeerterrein in hun tuin.
En er zijn de feesten. Kijk in de agenda wat eraan komt.
Je verdiepen
Michaelis en de vier gemeenschappen organiseren regelmatig cursussen en activiteiten. De verdiepingsdagen worden bewust toegankelijk gehouden voor wie geen voorkennis heeft.
En er is het boek en de podcast, als je liever eerst zelf rondkijkt.
Steunen
Deze plekken zijn gebouwd met schenkingen en met de steun van mensen die onze zorggemeenschappen een warm hart toedragen. Zonder die kring stond hier niets.
Dat is niet voorbij. Giften lopen via de gemeenschappen zelf, die elk hun eigen projecten hebben. Neem contact op met de plek die je wil steunen, of mail ons als je niet weet waar te beginnen.
Weet je niet goed waar te beginnen? Bel of mail dan gewoon de gemeenschap die je het meest aanspreekt.
Contact
Stel een vraag en wacht. Er komt altijd een echo.
Michaelis vzw is het netwerk. Voor alles wat met een concrete plaats, een stage of een bezoek te maken heeft, kom je het snelst vooruit bij de voorziening zelf.
Waar we liggen
Vier plekken, vier streken
Drie in de Antwerpse Kempen, één in het Gentse. Alle vier landelijk, alle vier met grond eromheen. Voor een plaats, een stage of een bezoek bel of mail je de voorziening zelf.
Sleep de kaart opzij om alles te zien.
Widar
Dorpsgemeenschap Widar
Lipseinde 43, 2330 Merksplas
014 63 92 71 · info@widar.be
Dorpsgemeenschap Balder
Kolonie 28-32, 2323 Wortel
Talander
De Lusthoven 88
2370 Arendonk
014 67 00 69 · info@talander.be
De werking loopt daarnaast over de Wouwershoeve in Arendonk en over Pastorij Sint-Michiel en het buitenhuis in Ravels.
Christoforusgemeenschap
Huis Christoforus
Asselkouter 34, 9820 Munte
09 362 76 08
Huis De Handboog
Ruspoel 2, 9820 Munte
09 363 07 49
De mensen
Wie Michaelis draagt
Elke voorziening stuurt twee mensen naar de tafel.
Iona
- Jan Jacobs
- Petra Luyten
Widar
- Pieter Govaerts
- Liezelotte Brosens
Talander
- Christof Sierens
- Sven Van Loon
Christoforus
- Mattias Goderis
- Celine Coeckelberghs
Bestuur: Mattias Goderis, voorzitter · Jan Jacobs, secretaris · Pieter Govaerts · Christof Sierens
Waarvoor je bij ons terecht kan
Een plaats zoeken, stage lopen, hier komen werken of dit werk steunen: hoe dat gaat, staat bij Michaelis & jij. Weet je niet goed waar te beginnen, mail ons dan gerust.
Pers en beleid
Voor vragen over steinerorthopedagogie in Vlaanderen, of voor een gesprek namens de vier voorzieningen samen, mail je het secretariaat.
Michaelis vzw
Michaelis – Netwerk voor Steinerorthopedagogie vzw
Nieuwe Bevelsesteenweg 66
2560 Kessel
Ondernemingsnummer 0434303444
info@michaelis.be
Kom je liever eerst eens kijken voor je belt? Op de feesten en opendeurdagen ben je welkom zonder afspraak.